تصور کنید هنگام رانندگی، چراغ هشدار موتور خودرو روشن میشود. این چراغ به شما میگوید مشکلی در خودرو پیش آمده؛ اما مشخص نمیکند کدام قطعه آسیب دیده، مشکل چقدر جدی است و آیا باید همان لحظه خودرو را متوقف کنید. برای رسیدن به پاسخ، مکانیک ابتدا دستگاه عیبیابی را متصل میکند، سپس قطعات مرتبط را بررسی میکند و نتیجه دستگاه را با عملکرد واقعی خودرو مقایسه میکند.
ابزارهای سئو تکنیکال نیز تقریباً همین نقش را دارند. Search Console، Screaming Frog یا Lighthouse میتوانند یک خطا یا نشانه غیرعادی را گزارش کنند؛ اما خروجی ابزار مشخص نمیکند که تصمیم درست در ارتباط با خطا چیست. اگر هر Warning بدون بررسی وارد فهرست وظایف تیم فنی شود، ممکن است زمان و سرمایه پروژه برای اصلاح صفحاتی مصرف شود که هیچ نقشی در خزش، ایندکس، مسیر خرید یا فروش ندارند. ( پس صرفاً به گزارشات اکتفا نکنید)
در این مطلب، ابزارهای سئو تکنیکال را براساس مشکلی که پیدا میکنند بررسی میکنیم. همچنین یاد میگیریم چگونه گزارش چند ابزار را کنار هم قرار دهیم، خطای واقعی را از هشدارها جدا کنیم و نتیجه اصلاحات را دوباره آزمایش کنیم.
Google Search Central درباره کاربرد Search Console میگوید:
«سرچ کنسول ابزاری از گوگل است که به توسعهدهندگان، صاحبان سایت و متخصصان سئو کمک میکند عملکرد سایت را در جستوجوی گوگل درک کنند.»
ابزارهای سئو تکنیکال چه کاری انجام میدهند؟
ابزار سئو تکنیکال اطلاعاتی درباره دسترسی رباتهای گوگل، خزش، ایندکس، پاسخ سرور، لینکهای داخلی، ریدایرکتها، سرعت، رندر JavaScript و دادههای ساختاریافته در اختیار شما قرار میدهد.
این تعریف با ابزارهای عمومی سئو تفاوت دارد. ابزار تحقیق کلمه کلیدی، تحلیل بکلینک یا بررسی رتبه ممکن است در یک پروژه سئو در کنار ابزاراهای سئو تکنیکال استفاده شوند.
برای مثال، ابزارهای فنی میتوانند به این سؤالها پاسخ دهند:
- آیا صفحه با کد پاسخ درست در دسترس است؟
- آیا گوگل اجازه خزش URL را دارد؟
- نسخه Canonical به کدام صفحه اشاره میکند؟
- لینک داخلی شکسته در کدام صفحات قرار گرفته است؟
- کدام URL وارد زنجیره ریدایرکت میشود؟
- محتوای اصلی در HTML اولیه وجود دارد یا بعد از اجرای JavaScript ساخته میشود؟
- کدام منابع باعث تأخیر در نمایش یا تعامل صفحه میشوند؟
- داده ساختاریافته صفحه از نظر فنی معتبر است؟
- رباتهای گوگل در عمل کدام صفحات را درخواست کردهاند؟
یک ابزار ممکن است فقط به یکی از این سؤالها پاسخ دهد. بنابراین انتخاب بهترین ابزار سئو تکنیکال به مشکلی بستگی دارد که میخواهید بررسی کنید.
ابزار تصمیم نهایی را نمیگیرد
گزارش ابزار را باید نقطه شروع بررسی مشکل تکنیکال سایت بدانیم. ابزار براساس قواعد از پیش تعیینشده دادهها را جمعآوری میکند و شرایط غیرعادی را نشان میدهد؛ اما معمولاً از نقش صفحه، برنامه آینده سایت و توافق تیم سئو با کارفرما اطلاع ندارد.
فرض کنید یکی از رباتهای گوگل، صد صفحه بدون Meta Description پیدا کرده است. این گزارش بهتنهایی مشخص نمیکند که آیا تمام این صفحات به اصلاح نیاز دارند یا خیر؟
در این شرایط تعدادی از URLها ممکن است صفحه فیلتر، آرشیو کماهمیت، صفحه حذفشده یا URLهایی باشند که نباید در نتایج جستوجو حضور داشته باشند. در این حالت وبمستر سایت ممکن است یکی از دو اقدام زیر را انجام دهد:
❌ اقدام اشتباه: ساخت Meta Description برای تمام URLهای گزارششده، بدون بررسی ماهیت صفحه.
✅ اقدام بهتر: ابتدا صفحات قابل ایندکس و ارزشمند را جدا کنید، سپس برای صفحه، محصول یا مقالهای که در نتایج جستوجو حضور دارد تصمیم بگیرید.
همین اصل درباره استفاده از Yoast SEO و Rank Math نیز صادق است. این افزونهها میتوانند تنظیمات متاتگ، Sitemap، Schema یا ریدایرکت را اجرا کنند و بعضی شاخصها را یادآوری کنند؛ اما سبزشدن چراغ افزونه، کیفیت نهایی صفحه یا درستی استراتژی سئو را تضمین نمیکند.
برای پیدا کردن ابزار مناسب، ابتدا سؤال را مشخص کنید
پیش از بازکردن ابزار، سؤال فنی را تا حد ممکن دقیق بنویسید. عبارت سایت مشکل سئو دارد برای انتخاب ابزار کافی نیست.
این سؤالها نقطه شروع بهتری هستند:
- چرا یک صفحه مشخص در گوگل ایندکس نشده است؟
- آیا تمام صفحات محصول با کد پاسخ ۲۰۰ باز میشوند؟
- کدام لینکهای داخلی به صفحات حذفشده میرسند؟
- آیا Googlebot محتوای تولیدشده با JavaScript را مشاهده میکند؟
- چه منابعی سرعت نمایش صفحه پرداخت را کاهش دادهاند؟
- آیا Googlebot هنوز URLهای پارامتری بیارزش را درخواست میکند؟
- چرا گزارش ابزار ابری با Crawl نرمافزار دسکتاپ تفاوت دارد؟
وقتی سؤال مشخص باشد، ابزار نیز راحتتر انتخاب میشود. برای بررسی وضعیت یک URL در گوگل، URL Inspection نقطه شروع خوبی است؛ اما برای بررسی کد پاسخ هزاران صفحه، یک ابزار مانند Screaming Frog کارآمدتر خواهد بود.
Google Search Console
Google Search Console یکی از ابزارهای اصلی برای بررسی ارتباط سایت با گوگل است. این ابزار به شما نشان میدهد گوگل چه اطلاعاتی درباره خزش سایت، ایندکس و نمایش صفحات در نتایج جستوجو ثبت کرده است.[۱]
بخشهای مهم Search Console برای سئو تکنیکال عبارتاند از:
- Page Indexing؛
- URL Inspection؛
- Sitemaps؛
- Crawl Stats؛
- HTTPS؛
- Manual Actions؛
- Security Issues؛
- گزارشهای مرتبط با Structured Data و Search Appearance.
URL Inspection
اگر مشکل به یک صفحه مشخص مربوط است، URL Inspection معمولاً ابزار مناسبی است. این بخش وضعیت ثبتشده URL در ایندکس گوگل را نشان میدهد و امکان آزمایش نسخه زنده صفحه را نیز در اختیار شما قرار میدهد.
با این ابزار میتوانید اطلاعاتی مانند این موارد را بررسی کنید:
- وضعیت ایندکس URL؛
- اجازه یا مانع خزش؛
- Canonical اعلامشده توسط سایت؛
- Canonical انتخابشده توسط گوگل؛
- زمان آخرین خزش ثبتشده؛
- وضعیت دریافت صفحه؛
- منابع بارگذاریشده؛
- نتیجه بعضی دادههای ساختاریافته.
گوگل توضیح میدهد که URL Inspection برای بررسی مشکلات ایندکس در سطح صفحه، آزمایش URL زنده و مشاهده جزئیات مربوط به منابع بارگذاریشده قابل استفاده است.[۲]
باید میان اطلاعات ایندکسشده و Live Test تفاوت بگذارید. نتیجه ثبتشده میتواند به آخرین خزش گوگل مربوط باشد، در حالی که آزمایش زنده وضعیت فعلی دسترسی به صفحه را بررسی میکند.
Page Indexing
گزارش Page Indexing برای پیدا کردن الگوهای گسترده مناسبتر است. در این بخش میتوانید گروههایی از URLها را ببینید که ایندکس نشدهاند و دلیل گزارششده برای هر گروه را بررسی کنید.
وجود یک URL در گروه «Crawled – currently not indexed» یا «Discovered – currently not indexed» به این معنا نیست که باید بلافاصله برای همان URL درخواست ایندکس ارسال کنید. ابتدا باید ماهیت صفحه، کیفیت محتوا، لینکهای داخلی، Canonical، دسترسی خزندههای گوگل و ارزش حضور آن در نتایج را بررسی کنید.
Crawl Stats
Crawl Stats سابقهای از فعالیت رباتهای گوگل در سایت را نشان میدهد؛ از جمله تعداد درخواستها، حجم داده دریافتشده، زمان پاسخ و دستهبندی پاسخها.[۳]
این گزارش برای مشاهده تغییرات کلی مفید است. برای مثال، افزایش ناگهانی پاسخهای 5xx یا کاهش شدید درخواستهای موفق میتواند شروع یک بررسی فنی باشد. با این حال، برای مشخصکردن رفتار دقیق Googlebot روی تمام URLها، ممکن است به لاگ سرور نیاز داشته باشیم.
محدودیت Search Console در بررسی سئو تکنیکال سایت
Search Console یک ابراز کامل برای ممیزی تمام URLهای سایت نیست. این ابزار نیز قرار نیست جای بررسی پاسخ سرور، خزش مستقل، DevTools یا تحلیل لاگ را بگیرد.
اگر Search Console یک خطای گسترده گزارش میکند، ابتدا چند URL نمونه را بررسی کنید. سپس با یک ابزار مشخص کنید مشکل چه تعداد صفحه را درگیر کرده است و آیا URLهای مهم نیز در همان گروه قرار دارند.
Screaming Frog SEO Spider
Screaming Frog SEO Spider یک ابزار سئو تکنیکال برای دسکتاپ است که لینکهای قابل دسترسی را دنبال میکند و دادههای فنی صفحات را در مقیاس بزرگ (کل سایت) جمعآوری میکند. این ابزار برای بررسی یک سایت چندصد یا چند هزارصفحهای، بسیار کارآمد است.
Screaming Frog میتواند در بررسی این موارد کمک کند:
- کدهای پاسخ 2xx، 3xx، 4xx و 5xx؛
- لینکهای شکسته؛
- ریدایرکت و زنجیره ریدایرکت؛
- Page Title و Meta Description؛
- H1 و H2؛
- Canonical؛
- Robots Meta Tag؛
- Hreflang؛
- Pagination؛
- عمق خزش؛
- لینکهای ورودی و خروجی؛
- صفحات یتیم، در صورت اتصال منابع داده مناسب؛
- Sitemap XML؛
- Structured Data؛
- محتوای تکراری یا بسیار مشابه؛
- رندر JavaScript.
نسخه رایگان Screaming Frog در حال حاضر امکان خزش حداکثر ۵۰۰ URL را دارد. ذخیره Crawlها، تنظیمات پیشرفته، JavaScript Rendering، Custom Extraction و بعضی اتصالهای API در نسخه رایگان محدود هستند.[۴]
پیش از شروع Crawl
نتیجه یک Crawl به تنظیمات آن وابسته است. پیش از شروع، این موارد را در نظر بگیرید:
- قرار است فقط دامنه اصلی بررسی شود یا Subdomainها نیز اهمیت دارند؟
- URLهای پارامتری باید در خزش قرار بگیرند؟
- محتوا در HTML اولیه وجود دارد یا به JavaScript Rendering نیاز داریم؟
- سایت آزمایشی با رمز عبور محافظت شده است؟
- آیا فایل robots.txt دسترسی خزنده را محدود کرده است؟
- ربات باید مانند Googlebot Smartphone عمل کند یا تنظیم دیگری لازم است؟
- دادههای Search Console و Analytics باید به Crawl متصل شوند؟
دو متخصص ممکن است از یک سایت Crawl بگیرند و بهدلیل تفاوت تنظیمات، تعداد URLهای متفاوتی ببینند. بنابراین پیش از مقایسه گزارشها باید محدوده و تنظیمات بررسی یکسان باشد.
بررسی گزارش خطا کافی نیست
فرض کنید Screaming Frog تعداد زیادی ریدایرکت داخلی پیدا کرده است. وجود ریدایرکت داخلی همیشه به معنای مشکل نیست؛ اما اگر لینکهای سایت ابتدا به URL قدیمی و سپس به صفحه جدید منتقل شوند، اصلاح لینک مقصد میتواند درخواست اضافه و احتمال تشکیل زنجیره را کاهش دهد.
ابزار Chrome DevTools
Chrome DevTools برای بررسی یک صفحه یا یک سناریوی مشخص کاربرد دارد. مزیت این ابزار آن است که اطلاعات درخواستهای درلحظه مرورگر، هدرهای HTTP، فایلهای دریافتشده و خطاهای JavaScript را در اختیار شما قرار میدهد.
در پنل Network میتوانید:
- فعالیت شبکه را ثبت کنید؛
- درخواستها را فیلتر و مرتب کنید؛
- هدر درخواست و پاسخ را ببینید؛
- پاسخ HTML یا فایل را بررسی کنید؛
- زمان دریافت هر منبع را مشاهده کنید؛
- Initiator هر درخواست را پیدا کنید؛
- شرایط کند یا آفلاین را شبیهسازی کنید؛
- فایل HAR خروجی بگیرید.
مستندات Chrome نشان میدهد پنل Network امکان مشاهده Headers، Response، Initiator، Timing، Cookies و سایر اطلاعات هر درخواست را فراهم میکند.[۵]
با این ابزار پاسخ سرور را بررسی کنید
اگر یک صفحه در مرورگر باز میشود، الزاماً به این معنا نیست که پاسخ اولیه آن درست است. ممکن است صفحه پس از چند ریدایرکت باز شده باشد، درخواست اصلی خطا داده باشد یا JavaScript نمایی متفاوت برای کاربر ایجاد کرده باشد.
برای بررسی ساده:
- صفحه را در Chrome باز کنید.
- کلید
F12را بزنید. - وارد بخش
Networkشوید. - صفحه را دوباره بارگذاری کنید.
- درخواست اصلی از نوع
documentرا انتخاب کنید. - در بخش Headers، مقدار Status Code و Response Headers را ببینید.
این روش برای مدیر سایت قابل فهمتر از شروع مستقیم با خط فرمان است. در بررسی پیشرفته میتوان از curl نیز استفاده کرد:
curl -I https://example.com/page/
نتیجه را باید با توجه به هدف صفحه تفسیر کنید. پاسخ ۳۰۱، ۴۰۴ یا ۴۱۰ بهخودیخود درست یا غلط نیست؛ ماهیت صفحه و تصمیم قبلی تیم مشخص میکند چه پاسخی مناسب است.
ابزارهای PageSpeed Insights و Lighthouse
PageSpeed Insights و Lighthouse اغلب کنار هم قرار میگیرند؛ اما داده و کاربردشان کاملاً یکسان نیست.
PageSpeed Insights
PageSpeed Insights میتواند دو نوع داده ارائه کند:
- داده میدانی: تجربه کاربران واقعی واجد شرایط در یک بازه زمانی؛
- داده آزمایشگاهی: نتیجه آزمایش کنترلشده برای عیبیابی صفحه.
طبق مستندات رسمی، داده آزمایشگاهی برای پیدا کردن و بررسی مشکل مفید است؛ اما ممکن است تمام تجربه واقعی کاربران را ثبت نکند. داده میدانی نیز تجربه واقعی کاربران را بهتر منعکس میکند، ولی مجموعه محدودتری از معیارها دارد.[۶]
اگر داده میدانی با نتیجه آنالیز شما تفاوت دارد، یکی را فوراً اشتباه فرض نکنید. تفاوت دستگاه، شبکه، موقعیت کاربر، Cache، زمان آزمایش و رفتار واقعی مخاطبان میتواند نتیجه را تغییر دهد.
Lighthouse
Lighthouse یک ابزار متنباز و خودکار است که صفحه را در حوزههایی مانند Performance، Accessibility و SEO آزمایش میکند.[۷]
گزارش Lighthouse برای پیدا کردن فرصتهای بهبود خوب است، اما امتیاز آن نباید به هدف مستقل پروژه تبدیل شود. در ادامه نمونهای تصمیمات صحیح و غلط گرفته شده در نتیجه آنالیز با Lighthouse ارائه شده است.
❌ تصمیم اشتباه: حذف یک قابلیت ضروری صفحه فقط برای افزایش امتیاز از ۹۴ به ۱۰۰.
✅ تصمیم بهتر: بررسی کنید کدام مشکل روی تجربه کاربر، مسیر خرید، Core Web Vitals یا قابلیت استفاده صفحه اثر میگذارد.
برای یک فروشگاه اینترنتی، عملکرد صفحه محصول، سبد خرید و پرداخت میتواند از رسیدن یک مقاله کمترافیک به امتیاز کامل مهمتر باشد. پس در چرخه مسیر کاربرد در سایت، نقاط اصطکاک و نقاط خروج کاربر را مشخص کنید و این صفحات را با این ابزار در شرایط مختلف بررسی کنید.
ابزارهای Rich Results Test و Schema Markup Validator
این دو ابزار هدف یکسانی ندارند و با توجه به کارکرد و ماهیت آنها در سناریوهای مختلف از آنها استفاده میشود.
ابزار Rich Results Test
Rich Results Test ابزار رسمی گوگل برای بررسی دادههای ساختاریافتهای است که میتوانند شرایط فنی لازم برای Rich Resultهای پشتیبانیشده گوگل را داشته باشند. این ابزار همچنین پیشنمایشی از بعضی نمایشهای قابل پشتیبانی ارائه میکند.[۸]
قبولی در این تست، نمایش قطعی Rich Result را تضمین نمیکند. صفحه علاوه بر ساختار فنی باید با دستورالعملها و شرایط مربوط به همان قابلیت نیز هماهنگ باشد و تصمیم نهایی نمایش ریچ ریزالتهای شما با گوگل است.
ابزار Schema Markup Validator
Schema Markup Validator برای اعتبارسنجی عمومی دادههای مبتنی بر Schema.org استفاده میشود. ممکن است یک نوع Schema از نظر ساختار عمومی معتبر باشد، اما Rich Result مستقلی در گوگل نداشته باشد.
روش درست این است:
- برای قابلیتهای قابل نمایش در گوگل از Rich Results Test استفاده کنید؛
- برای بررسی عمومی Schema.org سراغ Schema Markup Validator بروید؛
- بعد از انتشار، URL واقعی را آزمایش کنید؛
- در صورت نیاز، وضعیت صفحه را با URL Inspection ببینید.
ابزارهای بررسی لینک و ریدایرکتهای ثبت شده
برای بررسی یک URL میتوانید از DevTools یا ابزارهای مرورگر استفاده کنید. برای بررسی کل سایت، screaming frog مناسبتر است.
موارد مهم در گزارش لینک و ریدایرکت عبارتاند از:
- لینک داخلی به صفحه ۴۰۴؛
- لینک به URL دارای ریدایرکت؛
- Redirect Chain؛
- Redirect Loop؛
- مقصد نامرتبط؛
- Canonical ناسازگار با ریدایرکت؛
- لینک به نسخه HTTP؛
- تفاوت مقصد لینک در HTML اولیه و DOM رندرشده.
ابزار فقط مسیر را نشان میدهد. برای انتخاب مقصد درست باید نیت جستوجو، ارتباط محتوایی و نقش صفحه مبدا و مقصد را بررسی کنید. انتقال تمام صفحات حذفشده به صفحه اصلی ممکن است تجربه نامناسبی بسازد و مسئله را پنهان کند.
برای بررسی ساختار ارتباط صفحات نیز میتوانید از ابزارهای بررسی لینکهای داخلی سایت استفاده کنید. با این حال، گزارش لینک شکسته باید همراه با محل لینک، ارزش صفحه مبدأ و مقصد درست بررسی شود.
ابزارهای تحلیل لاگ سرور
ابزارهایی مانند Screaming Frog رفتار یک ربات را شبیهسازی میکند؛ اما لاگ سرور درخواستهایی را ثبت میکند که واقعاً به سرور رسیدهاند.
تحلیل لاگ میتواند نشان دهد:
- Googlebot کدام URLها را درخواست کرده است؟
- هر URL چند بار درخواست شده است؟
- ربات با چه کد پاسخی روبهرو شده است؟
- چه بخشهایی از سایت بیشتر یا کمتر خزش میشوند؟
- آیا URLهای پارامتری یا کمارزش درخواستهای زیادی دریافت میکنند؟
- زمان پاسخ سرور برای درخواستهای خزنده چقدر بوده است؟
- آیا Googlebot واقعی است یا User-Agent آن جعل شده است؟
Screaming Frog Log File Analyser امکان شناسایی URLهای درخواستشده، بررسی رفتار رباتها و تأیید بعضی رباتهای موتورهای جستوجو و AI را فراهم میکند.[۹]
چه زمانی بررسی لاگ سرور لازم است؟
تحلیل لاگ برای همه سایتها اولین اقدام نیست. این بررسی بیشتر در شرایط زیر ارزش پیدا میکند:
- فروشگاه دارای هزاران محصول و فیلتر؛
- مارکتپلیس؛
- سایت خبری بزرگ؛
- سایت دارای URLهای پارامتری فراوان؛
- پروژه مهاجرت دامنه یا ساختار؛
- کاهش غیرعادی Crawl در Search Console؛
- اختلاف میان URLهای موجود در Crawl و رفتار واقعی Googlebot؛
- احتمال مصرف نامناسب بودجه خزش.
در چنین پروژههایی، تحلیل لاگ کمک میکند تصمیمها براساس درخواست واقعی رباتهای گوگل گرفته شوند، نه فقط شبیهسازی رباتهای ابزارهای سئو تکنیکال.
ابزارهای تحلیل رفتار کاربر
Google Analytics و Microsoft Clarity ابزار تخصصی خزش یا ایندکس نیستند؛ اما برای فهم اثر تجاری بعضی مشکلات فنی اهمیت دارند.
فرض کنید خطای JavaScript فقط در یک مدل تلفن همراه باعث غیرفعالشدن دکمه افزودن به سبد خرید میشود. یک Crawl عادی ممکن است URL را سالم گزارش کند، اما Analytics افت تبدیل در همان دستگاه را نشان میدهد و Clarity امکان مشاهده رفتار کاربر را فراهم میکند.
Microsoft Clarity با Session Recording و Heatmap به شما کمک میکند تعاملهایی مانند کلیک، اسکرول، حرکت در صفحات و نقاط ایجاد سردرگمی را بررسی کنید.[۱۰]
کاربرد درست این ابزارها در سئو عبارت است از:
-
- بررسی خروج کاربران از یک مرحله مشخص؛
- پیدا کردن دکمه یا لینکی که کار نمیکند؛
- مشاهده Rage Click یا Dead Click؛
- مقایسه رفتار کاربران موبایل و دسکتاپ؛
- بررسی اثر تغییرات فنی بر مسیر خرید؛
- پیدا کردن مشکل نمایشی که در گزارش ابزارها به شکل معمول، دیده نمیشود.
Clarity یا Analytics نمیگویند Googlebot صفحه را ایندکس کرده است یا خیر. این ابزارها یک لایه تکمیلی برای بررسی تجربه واقعی مخاطب هستند.
آیا نیاز به خرید ابزار سئو تکنیکال داریم؟
رایگان یا پولیبودن، بهتنهایی معیار انتخاب یک ابزار سئو تکنیکال نیست. ابزار مناسب باید با اندازه سایت (منظور تعداد صفحات سایت است)، نوع مشکل، مهارت تیم و دفعات بررسی هماهنگ باشد.
یک ابزار پولی زمانی ارزش بیشتری پیدا میکند که به این قابلیتها نیاز داشته باشید:
- خزش بیش از محدودیت نسخه رایگان؛
- ذخیره و مقایسه Crawlها؛
- JavaScript Rendering؛
- Crawl زمانبندیشده؛
- گزارش خودکار؛
- اتصال به Search Console و Analytics؛
- Custom Extraction؛
- همکاری چند عضو تیم؛
- نگهداری تاریخچه؛
- تحلیل همزمان چند دامنه؛
- گزارش مناسب برای تیم فنی و کارفرما.
ابزارهایی زیر بخشی از نیاز شما را در پیدا کردن مشکلات تکنیکال سایت پوشش میدهند:
- Screaming Frog، Sitebulb
- Semrush Site Audit
- Ahrefs Site Audit
اما مدل استفاده از هرکدام با دیگری متفاوت است.
Screaming Frog برای کنترل جزئیات Crawl و استخراج دادههای کلی سایت بهتر عمل میکند. Sitebulb روی گزارشهای تصویری و Hints قابل توضیح تمرکز دارد. ابزارهای ابری مانند Semrush Site Audit برای Crawl زمانبندیشده و نگهداری گزارش در یک داشبورد مناسب هستند.[۱۱]
پیش از انتخاب ابزار با تهیه نسخه پولی از آن برای اینکه انتخاب خوبی داشته باشید، به سوالات زیر پاسخ دهید:
- ابزار قرار است چه مسئلهای را حل کند؟
- چند URL باید بررسی شود؟
- آیا داده باید روی سیستم خودتان نگهداری شود؟
- چند نفر از گزارش استفاده میکنند؟
- آیا تیم توانایی تفسیر خروجی را دارد؟
- کدام قابلیت نسخه پولی در پروژه استفاده خواهد شد؟
- آیا یک ابزار فعلی همین نیاز را پوشش میدهد؟
خرید چند ابزار متفاوت یا تهیه نسخه پریمیوم یک ابزار بدون اطلاع از هدف از آنالیز یا مشکل به وجود آمده به هیچ عنوان پیشنهاد نمیشود.
برای هر مشکل از کدام ابزار استفاده کنیم؟
جدول زیر ابزار شروع و ابزار تأییدمشکل شناسایی شده در مرحله شروع آنلایز را از هم جدا میکند. ممکن است با توجه به اندازه سایت یا دسترسی تیم، ابزار دیگری نیز برای همان بررسی مناسب باشد.
| مشکل | ابزار شروع | ابزار تأیید مشکل |
|---|---|---|
| ایندکسنشدن یک URL | URL Inspection | DevTools و بررسی تنظیمات صفحه |
| ایندکسنشدن گروهی از صفحات | Page Indexing | Screaming Frog |
| خطای کد پاسخ | Search Console | Screaming Frog و DevTools |
| لینکهای شکسته | Screaming Frog | بررسی صفحه مبدأ و مقصد |
| زنجیره ریدایرکت | Screaming Frog | DevTools یا curl |
| مشکل Canonical | Screaming Frog | URL Inspection |
| افت سرعت | PageSpeed Insights | Lighthouse و DevTools |
| خطای اسکیما | Rich Results Test | Schema Markup Validator |
| مشکل بودجه خزش | Crawl Stats | لاگ سرور |
| مشکل JavaScript | URL Inspection | DevTools و Crawl رندرشده |
| خروج از مسیر خرید | Analytics | Microsoft Clarity |
| تغییر ناخواسته پس از توسعه | Crawl مقایسهای | بررسی دستی نمونهها |
فرآیند بررسی فنی سایت
اگر درگیر یک مشکل تکنیکال هستید یا قصد انجام یک آنالیز و بررسی دورهای را برای پروژه سئو خود دارید، به ترتیب زیر پیش بروید:
مشکل را پیدا کنید
شروع بررسی میتواند یک گزارش Search Console، افت ترافیک، پیام تیم پشتیبانی، گزارش کاربر یا تغییر غیرعادی در فروش باشد. اگر هم پروژه سئویی را به تازگی قبول کردهاید، انجام یک آنالیز یا کراول کلی سایت بسیار کمک کننده است.
در این مرحله هنوز دلیل مشکل به وجود آمده حتماً یک مشکل تکنیکال نیست، برای مثال، کاهش کلیک یک صفحه میتواند به رتبه، تقاضای جستوجو، عنوان، تغییر نتایج یا مشکل فنی مربوط باشد.
در ادامه: دامنه مشکل را مشخص کنید
با یک خزنده یا گزارش گروهی بررسی کنید مشکل فقط یک URL را درگیر کرده یا روی یک الگوی بزرگ اثر گذاشته است.
برای مثال:
- تمام صفحات یک پوشه؛
- محصولات ناموجود؛
- صفحات دارای پارامتر؛
- نسخه موبایل؛
- صفحات ساختهشده با یک قالب مشخص؛
- URLهای منتشرشده بعد از یک تاریخ.
مشخصکردن الگو، بررسی را از اصلاح موردی به راهکار قابل گسترش تبدیل میکند.
به بررسی بیشتر، خطای به وجود آمده را شناسایی کنید.
گزارش را با ابزار دوم بررسی کنید. اگر خزنده پاسخ ۴۰۴ ثبت کرده است، پاسخ URL را در DevTools یا با درخواست مستقیم آزمایش کنید. اگر Search Console صفحه را ایندکسنشده نشان میدهد، Live Test، Canonical، Robots و محتوای قابل مشاهده را بررسی کنید.
هدف این نیست که برای هر خطا چند ابزار بیدلیل باز کنیم. ابزار دوم باید بخشی از مسئله را تأیید کند که ابزار اول بهتنهایی نمیتواند نشان دهد.
URLها را دستهبندی کنید
صفحات درگیر را براساس نقششان جدا کنید:
- صفحه محصول؛
- صفحه دستهبندی؛
- مقاله؛
- صفحه فرود کمپین؛
- صفحه حساب کاربری؛
- URL فیلتر یا پارامتر؛
- صفحه حذفشده؛
- فایل و منبع فنی.
اولویت یک خطا روی صفحه پرداخت با همان خطا روی URL صفحات وبلاگ یکسان نیست.
با منطق ارزش-فایده جلو بروید
برای اولویتبندی، این دادهها را در نظر بگیرید:
- ترافیک ارگانیک؛
- Impression و Click؛
- رتبه کلمات هدف؛
- تعداد لینکهای داخلی؛
- بکلینک؛
- نرخ تبدیل؛
- نزدیکی صفحه به مسیر خرید؛
- تعداد URLهای درگیر؛
- هزینه و ریسک اصلاح.
در مدیروب ما به این اصل باور داریم که خطاهای فنی باید براساس اثر واقعی آن اولویتبندی شود، نه رنگ قرمز یا نارنجی گزارش ابزار.
خطاها را اصلاح کنید
وظیفهای که برای تیم فنی ثبت میشود باید روشن باشد. بهجای «مشکل Canonical سایت حل شود»، مشخص کنید:
- کدام الگوی URL درگیر است؟
- رفتار فعلی چیست؟
- رفتار مورد انتظار چیست؟
- نمونه URL کدام است؟
- چند URL تحت تأثیر قرار دارند؟
- روش پذیرش و آزمایش نتیجه چیست؟
این روش رفتوبرگشت میان تیم سئو و تیم برنامهنویسی یا توسعه (همان پشتیبان سایت) را کمتر میکند.
پس از برطرف کردن مشکل، مجدد آنالیز را انجام دهید.
بعد از اعمال اصلاحات و رفع خطا:
- URL نمونه را بررسی کنید.
- Crawl محدود از الگوی اصلاحشده بگیرید.
- در صورت نبود مشکل، Crawl گستردهتر انجام دهید.
- دادههای Search Console را در بازه مناسب دنبال کنید.
- اگر مسئله به تجربه کاربر مربوط است، Analytics و Clarity را بررسی کنید.
- نتیجه قبل و بعد از تغییر را ثبت کنید.
گزارشها را چگونه اولویتبندی کنیم؟
هر ابزار ممکن است دهها یا صدها خطا و هشدار گزارش کند. برای جلوگیری از اتلاف منابع، هر مورد را با این معیارها بسنجید:
شدت مشکل
آیا خطا مانع دسترسی، خزش، ایندکس، رندر یا خرید میشود؟ خطای 5xx روی صفحه محصول با عنوان کمی طولانی یک مقاله همسطح نیست.
گستردگی
یک URL درگیر است یا یک الگوی چند هزارصفحهای؟ گستردگی مهم است، اما نباید بهتنهایی تصمیم نهایی را تعیین کند.
نقش صفحه
آیا URL صفحه فروش، دستهبندی اصلی، مقاله پربازدید یا صفحه کماهمیت است؟ (جایگاه مشکل در قیف فروش خود را مشخص کنید)
قابلیت اصلاح
بعضی اصلاحات سریع، کمریسک و دارای اثر روشن هستند. بعضی تغییرات به بازنویسی زیرساخت و آزمایش گسترده نیاز دارند.
ریسک جانبی
اصلاح Canonical، Robots، ریدایرکت یا JavaScript ممکن است روی بخش بزرگی از سایت اثر بگذارد. ابتدا تغییر را روی نمونه محدود یا محیط آزمایشی بررسی کنید.
امکان اندازهگیری
پیش از اجرا مشخص کنید نتیجه با چه شاخص و ابزاری سنجیده میشود. اگر معیار موفقیت تعریف نشده باشد، تشخیص اثر تغییر دشوار خواهد شد.
ترکیب پیشنهادی برای اصلاح مشکلات تکنیکال
مقیاس و روش ممیزی یا آنالیز سئو تکنیکال در سایتهای کوچک، بزرگ، فروشگاهی، خبری یا.. با هم متفاوت است. در ادامه برای هرکدام از این سایتها الگویی جهت اصلاح سئو تکنیکال پیشنهاد شده است:
برای سایت کوچک با تعداد صفحات کم
برای یک سایت شرکتی یا شخصی کوچک، این ترکیب معمولاً نیازهای اولیه را پوشش میدهد:
- Google Search Console؛
- Screaming Frog رایگان؛
- Chrome DevTools؛
- PageSpeed Insights؛
- Lighthouse؛
- Rich Results Test؛
- Schema Markup Validator.
اگر سایت کمتر از ۵۰۰ URL قابل خزش داشته باشد، محدودیت نسخه رایگان Screaming Frog ممکن است در شروع مسئلهساز نباشد.
فروشگاه یا سایت متوسط
برای فروشگاه دارای محصولات، دستهبندی، فیلتر و محتوای متعدد، این قابلیتها اهمیت بیشتری دارند:
- Crawl بدون محدودیت پایین URL؛
- ذخیره و مقایسه Crawlها؛
- اتصال به Search Console و Analytics؛
- بررسی صفحات یتیم؛
- JavaScript Rendering؛
- Custom Extraction؛
- Crawl زمانبندیشده؛
- Microsoft Clarity؛
- گزارش قابل انتقال به تیم فنی.
در این سطح میتوانید میان Screaming Frog کامل، Sitebulb یا Site Audit ابزارهای ابری انتخاب کنید.
سایت بزرگ یا JavaScript محور
برای سایت بزرگ، مارکتپلیس یا پروژه JavaScript محور، فقط یک Crawl ساده کافی نیست. معمولاً به این موارد نیاز داریم:
- Crawl با تنظیمات دقیق و ذخیره روی Disk؛
- مقایسه HTML اولیه و رندرشده؛
- تحلیل لاگ سرور؛
- بررسی گروههای URL؛
- مانیتورینگ تغییرات؛
- اتصال API؛
- گزارش خودکار؛
- آزمایش محیط Staging پیش از انتشار؛
- هماهنگی نزدیک تیم سئو و توسعه.
در این پروژهها، انتخاب ابزار باید براساس حجم داده و معماری سایت انجام شود؛ نه صرفاً محبوبیت نام ابزار.
بررسی یک مشکل تکنیکال توسط تیم مدیروب
یک فروشگاه اینترنتی کالای خواب متوجه شده است تعداد زیادی از صفحات محصول جدید وارد نتایج گوگل نمیشوند و محصولات قبلی نیز دچار افت رتبه و حذف از صفحه نتایج گوگل شده اند. ارسال مکرر Request Indexing نیز تغییری ایجاد نکرده است.
این پروژه جهت سئو و بهینهسازی به تیم مدیروب واگذار شد، در ادامه مهمترین اقداماتی که بلافاصله پس از عقد قرارداد برای این پروژه انجام شد به شرح زیر است:
- در گزارش Page Indexing مشخص شد بخشی از URLها در گروه صفحات ایندکسنشده قرار دارند. (تعدادشان اصلا کم نبود)
- چند URL نمونه در URL Inspection بررسی شدند..
- Live Test نشان میداد صفحه برای گوگل قابل دسترسی است.
- Crawl سایت مشخص کرد محصولات جدید فقط از Sitemap قابل دیده شدن هستند و لینک داخلی خوبی حتی از صفحات آرشیو دریافت نمیکردند.
- بررسی قالب نشان داد ماژول محصولات مرتبط لینکها را بعد از یک تعامل کاربر میسازد و اگر کاربر بدون تعامل خاصی از صفحه خارج میشود، باکس محصولات مرتبط برای او نمایش داده نمیشد.
- بعضی صفحات نیز Canonical را به محصول اصلی خانواده خود ارسال میکردند.
- URLها براساس مدل محصول و تصمیم کارفرما دستهبندی شده بوند و سایت ساختار استانداردی نداشت.
- برای تمام محصول، Canonical در صورت لزوم اصلاح یا کنونیکال Self-reference برای آن اضافه شد و لینک داخلی قابل خزش برای محصول از سایر محصولات و دستهبندی ایجاد گردید.
- بعد از انتشار، Crawl رندرشده، URL Inspection و گزارش Page Indexing دوباره شدند.
نتیجه فوقالعاده بود، پس از انجام خدمات سئو تکنیکال و بهینه سازی دسترسی رباتهای خزشگر گوگل به محصولات سایت، بودجه خزش سایت افزایش پیدا کرد و تمام صفحات یکبار دیگر توسط گوگل کراول شدند، نتیجه اینکه پس از گذشت ۳ ماه از اتمام اصلاحات تکنیکال و بارگذاری محتواهای جدید و انتشار ۶ رپورتاژ، رتبههای افت کرده مجدد اصلاح شد و صفحات شروع به حضور در نتایج سرپ کردند.
چکلیست انتخاب ابزار سئو تکنیکال
پیش از انتخاب یا خرید ابزار سئو تکنیکال، این موارد را بررسی کنید:
- دقیقاً چه مشکلی را میخواهیم پیدا کنیم؟
- بررسی در سطح یک URL است یا کل سایت؟
- سایت چند URL قابل خزش دارد؟
- محتوا به JavaScript Rendering نیاز دارد؟
- به داده گوگل نیاز داریم یا شبیهسازی یک خزنده؟
- آیا دسترسی به لاگ سرور داریم؟
- ابزار فقط باید خطا را پیدا کند یا تاریخچه نیز لازم است؟
- چند عضو تیم از گزارش استفاده میکنند؟
- خروجی باید برای تیم فنی قابل استفاده باشد؟
- داده ابزار چگونه تأیید میشود؟
- نتیجه اصلاح با چه شاخصی اندازهگیری خواهد شد؟
- آیا نسخه رایگان نیاز فعلی را پوشش میدهد؟
- نگهداری داده در ابزار ابری با سیاست پروژه هماهنگ است؟
- آیا تیم توانایی تفسیر تمام گزارشهای فعال را دارد؟
سؤالهای کاربران دوره سئوپلاس درباره ابزارهای فنی
آیا Search Console برای سئو تکنیکال کافی است؟
خیر. Search Console اطلاعات ارزشمندی درباره ارتباط سایت با جستوجوی گوگل ارائه میکند؛ اما برای Crawl کامل سایت، بررسی جزئی هدرها، تحلیل JavaScript، لینکهای داخلی و پاسخ تمام URLها به ابزارهای دیگری نیاز داریم.
برای شروع باید Screaming Frog را یاد بگیریم؟
برای بررسی فنی سایت، یادگیری اصولی مباحث پایه کار با ابزارهای سئو تکنیکال اهمیت زیادی دارد. Screaming Frog انتخاب خوبی براش شروع است؛ اما مهمتر از نام ابزار، شناخت تنظیمات Crawl و توانایی تفسیر گزارش است.
چرا گزارش دو ابزار با یکدیگر تفاوت دارد؟
زمان Crawl، User-Agent، دسترسی robots.txt، اجرای JavaScript، محدوده خزش، URLهای ورودی و قواعد تشخیص خطا میتوانند متفاوت باشند. پیش از مقایسه، تنظیمات و زمان جمعآوری داده را بررسی کنید.
آیا تمام هشدارهای Site Audit باید رفع شوند؟
خیر. هر هشدار باید براساس ماهیت URL، اثر فنی، ارزش تجاری، گستردگی و ریسک اصلاح بررسی شود. بعضی هشدارها در شرایط خاص سایت طبیعی هستند.
ابزارهای رایگان برای فروشگاه اینترنتی کافی هستند؟
برای فروشگاه کوچک ممکن است بخش زیادی از بررسی اولیه با ابزارهای رایگان انجام شود. با افزایش تعداد URLها، فیلترها، JavaScript و نیاز به Crawlهای مقایسهای، استفاده از ابزار کاملتر منطقیتر میشود.
هر چند وقت یکبار باید Crawl بگیریم؟
یک فاصله ثابت برای تمام سایتها وجود ندارد. دفعات Crawl به سرعت انتشار، تعداد تغییرات فنی، اندازه سایت و اهمیت صفحات بستگی دارد. بعد از مهاجرت، تغییر قالب یا انتشار فنی مهم، Crawl باید زودتر انجام شود؛ اما برای سایت کمتغییر میتوان فاصله بیشتری در نظر گرفت.
آیا AI Agentها جایگزین ابزارهای سئو تکنیکال میشوند؟
AI Agentها میتوانند در نوشتن الگوهای Regex، دستهبندی خروجی، مقایسه فایلها، توضیح خطا و آمادهکردن وظایف تیم فنی کمک کنند. با این حال، همچنان به داده معتبر از Search Console، خزنده، مرورگر، لاگ سرور یا ابزار آزمایش نیاز دارند. کیفیت نتیجه AI به کیفیت داده ورودی و کنترل متخصص وابسته است.
در نهایت، بهترین ابزار سئو تکنیکال پیشنهادی مدیروب کدام است؟
بهترین ابزارهای سئو تکنیکال، ابزارهایی نیستند که بیشترین تعداد Warning را تولید میکنند. ابزار مناسب باید به سؤال مشخص شما پاسخ دهد، داده قابل بررسی ارائه کند و امکان آزمایش نتیجه را در اختیارتان بگذارد.
برای شروع، مسئله را دقیق بنویسید. سپس با Search Console یا ابزار مرتبط نشانه اولیه بروز خطا را پیدا کنید، دامنه مشکل را با ابزارهای مکمل مشخص کنید و پاسخ واقعی صفحه را با DevTools یا ابزار دوم تأیید کنید. در ادامه، URLها را براساس نقش صفحه و اثر تجاری دستهبندی کنید و فقط خطاهایی را در اولویت قرار دهید که روی خزش، ایندکس، تجربه کاربر یا مسیر خرید اثر قابل دفاع دارند.
بعد از اصلاح نیز Crawl مجدد و بررسی دادههای Search Console را فراموش نکنید. گزارش ابزار زمانی ارزش ایجاد میکند که به یک تصمیم درست، اقدام روشن و نتیجه قابل اندازهگیری منتهی شود.
منابع
- Google Search Central —Google Search Console
- How to Use Search Console — Google Search Central
- Crawl Stats Report — Google Search Console Help
- SEO Spider Website Crawler — Screaming Frog
- Chrome DevTools Network Panel — Chrome for Developers
- About PageSpeed Insights — Google for Developers
- Introduction to Lighthouse — Chrome for Developers
- Schema Markup Testing Tools — Google Search Central
- SEO Log File Analyser — Screaming Frog
- Clarity Overview — Microsoft Learn
- Semrush Site Audit و Sitebulb Website Crawler — صفحات رسمی ابزارها